Tekst autorstwa Natalii Janickiej

Szkoła nie może cię zmusić do brania udziału ani w lekcjach religii, ani w rekolekcjach. Szkołą to przestrzeń szacunku – a nie przymusu.

Szkoła jest przestrzenią, która nie jest tylko miejscem zdobywania wiedzy ze szkolnych podręczników. W środowisku szkolnym spotykają się ludzie o różnych poglądach, wartościach i przekonaniach. Zrozumiałym jest, że tak jak dla jednych religia będzie ważna, tak drugich może cechować świecki światopogląd.  

Każdego roku w szkołach organizowane są rekolekcje szkolne, które są czasem na odnowę duchową, zazwyczaj w formie kilkudniowych spotkań religijnych. Jest to czas, który dla grupy uczniów stanowi czas duchowej refleksji. Jednakże jest to również czas, który może powodować u niektórych poczucie wykluczenia.

Organizacja rekolekcji szkolnych jest uregulowana w §10 rozporządzenia MEN z dnia 14 kwietnia 1992 r. w sprawie warunków i sposobu organizowania nauki religii w publicznych przedszkolach i szkołach. Zgodnie z ustępem 1 „Uczniowie uczęszczający na naukę religii mają prawo do zwolnienia z zajęć szkolnych w celu odbycia trzydniowych rekolekcji wielkopostnych, jeżeli rekolekcje te stanowią praktykę danego kościoła lub innego związku wyznaniowego. W czasie trwania rekolekcji szkoła nie jest zwolniona z realizowania funkcji opiekuńczej i wychowawczej.”

W świetle powyższego nasuwa się oczywisty wniosek, iż prawo zwolnienia z zajęć szkolnych w celu wzięcia udziału w rekolekcjach szkolnych, przysługuje TYLKO uczniom, którzy faktycznie uczęszczają na naukę religii kościoła lub związku wyznaniowego organizującego konkretne rekolekcje. Jeżeli uczeń nie uczęszcza na naukę religii, nie przysługuje mu prawo do zwolnienia z zajęć szkolnych, by wziąć udział w rekolekcjach szkolnych.

Czy jednakże rekolekcje są obowiązkowe dla uczniów zapisanych na lekcje religii i co z uczniami, którzy w nich nie uczestniczą?

Należy zwrócić uwagę, że wskazany wcześniej zapis przyznaje prawo do zwolnienia z zajęć, jednakże nie kreuje to obowiązku uczestnictwa w rekolekcjach szkolnych. Fakt uczęszczania ucznia na lekcje religii, nie oznacza, że uczeń automatycznie będzie musiał uczestniczyć w rekolekcjach. Dlaczego? Gdyż są to dwie różne formy zajęć i regulują je odrębne przepisy. Zwraca się uwagę, że nauka religii jest częścią planu lekcyjnego – są to zajęcia, na które uczniowie lub ich opiekunowie prawni mogą ucznia zapisać i w każdej chwili wypisać. Za to rekolekcje nie są częścią planu lekcyjnego, a są to wydarzenia organizowane poza programem nauczania, nie mające charakteru dydaktycznego.

Wobec tego zapisanie ucznia na lekcje religii nie jest równoznaczne z wyrażeniem zgody na udział w wydarzeniach religijnych organizowanych poza szkołą, takich jak rekolekcje. Należy się odwołać do zapisów konstytucyjnych, w szczególności art. 53 ust. 6 i 7 Konstytucji RP. Zgodnie z nimi nie można nikogo zmuszać do uczestnictwa bądź jego braku w praktykach religijnych. Ponadto nie można zobowiązać nikogo do ujawnienia swoich przekonań religijnych.

Uczniowie mają prawo zdecydować, czy chcą uczestniczyć w takich wydarzeniach, a szkoła ma obowiązek taką decyzję uszanować. Co więcej, szkoły nie mogą wymagać od uczniów deklaracji obecności lub nieobecności na rekolekcjach szkolnych czy też kontrolować ich faktycznego uczestnictwa.

Jednakże! Szkoła nie jest zwolniona z realizowania funkcji opiekuńczej i wychowawczej w tym czasie. Wobec tego czas rekolekcji szkolnych nie jest automatycznym zwolnieniem z zajęć szkolnych wszystkich uczniów danej szkoły ani podstawą do odwoływania zajęć w całej placówce.

Podsumowując, w środowisku szkolnym wszyscy powinni czuć się szanowani – niezależnie od tego, w co wierzą albo nie wierzą.

Uczniowie, nawet uczęszczając na lekcje religii, nie mają obowiązku uczestniczenia w rekolekcjach. Udział w takich praktykach religijnych jest dobrowolny, co gwarantuje chroniący wolność sumienia i wyznania art. 53 Konstytucji RP. Jednakże zgodnie z rozporządzeniem MEN szkoła ma obowiązek zapewnić opiekę uczniom, którzy w takich praktykach religijnych udziału nie biorą – dlatego warto poinformować szkołę, że uczeń korzysta z przysługującego mu prawa do zwolnienia z zajęć szkolnych w tym czasie.

Rekolekcje? Tak – jeśli chcesz. Nie – jeśli nie jesteś gotów.

NIE dla obowiązkowych rekolekcji. TAK dla wolności sumienia.

Wierzę – nie wierzę – wybieram.

Szkoła to przestrzeń szacunku – nie przymusu.

Jeżeli w twojej szkole dochodzi do naruszeń, możesz skontaktować się z nami i uzyskać pomoc. 

Napisz na twojeprawa@variaposnania.pl i prześlij wszystkie najważniejsze informacje, włącznie z nazwą i adresem szkoły. Pomagamy za darmo i anonimowo, w całej Polsce! Interwencję podejmujemy dopiero po uzyskaniu Twojej zgody. Twoje dane osobowe są bezpieczne, pozostaniemy też w kontakcie z Tobą przez cały czas trwania interwencji.