Uczniowie niepełnoletni są podmiotem praw i mają prawo do nauki, do poszanowania godności, do wyrażania własnego zdania. Jednakże w ujęciu prawnym znajdują się w szczególnej sytuacji przez brak pełnej zdolności do czynności prawnych. Oznacza to, że samodzielnie wszystkich decyzji podjąć nie może, nawet jeśli dotyczą stricte jego osoby.

W imieniu uczniów niepełnoletnich działają opiekunowie prawni. To właśnie oni reprezentują dziecko w sprawach dotyczących edukacji, wyrażają wszelkie zgody, podpisują dokumenty. W praktyce oznacza to, że to opiekunowie prawni są osobami uprawnionymi do wyrażania zgód na udział w wycieczkach, projektach, przetwarzanie danych osobowych itd. Jednakże zalecanym i popieranym jest uwzględnianie zdania ucznia w miarę rosnącej dojrzałości poznawczej i emocjonalnej. Jest bardzo dużo sfer, które dotyczą konkretnych sfer osobistych osób uczących się i nie powinno się odbierać możliwości wyrażenia zdania, tylko przez wzgląd na niepełnoletność. 

Oznacza to, że szkoła powinna przez podjęciem decyzji czy w sprawach wychowawczych dotyczących ucznia, wysłuchać go. Również istotne jest wysłuchanie ucznia przy wyborze szkoły ponadpodstawowej czy dalszego kierunku kształcenia. W takim ujęciu może decyzyjność ucznia niepełnoletniego nie będzie samodzielna, ale będzie chociaż współuczestnicząca.

Nie można jednakże mylić braku pełnej zdolności do czynności prawnych z całkowitym brakiem uprawnień. W realiach szkolnym uczeń niepełnoletni będzie mógł nadal wybierać zajęcia dodatkowe, zgłosić się do reprezentacji samorządu uczniowskiego, wziąć udział w wydarzeniu w szkole, wypożyczać książki z biblioteki czy brać udział w szkolnych konkursach.

Jednakże uczeń niepełnoletni nie może sam zrezygnować z dalszej nauki czy sam usprawiedliwiać swoje nieobecności. Dla spraw formalnych zawsze konieczna będzie obecność i inicjatywa rodzica.

Gdy jednak powstanie konflikt między opiekunami prawnymi a niepełnoletnimi dziećmi może wystąpić bardzo trudna sytuacja dla szkoły. Prawo rodzinne wprost wskazuje, że to opiekunowie prawni sprawują władzę rodzicielską, jednak ta musi uwzględniać poszanowanie dobra dziecka. Wobec tego w przypadku eskalacji konfliktu, czasami ostateczne rozstrzygnięcie może należeć do sądu opiekuńczego. Ważnym jest jednak wspomnienie, że to nie szkoła ma być organem do rozstrzygania sporów rodzinnych. W takim przypadku szkoła powinna zachować możliwie szeroką neutralność i skupić się na dobru dziecka.

Jeżeli w twojej szkole dochodzi do naruszeń, możesz skontaktować się z nami i uzyskać pomoc. 

Napisz na twojeprawa@variaposnania.pl i prześlij wszystkie najważniejsze informacje, włącznie z nazwą i adresem szkoły. Pomagamy za darmo i anonimowo, w całej Polsce! Interwencję podejmujemy dopiero po uzyskaniu Twojej zgody. Twoje dane osobowe są bezpieczne, pozostaniemy też w kontakcie z Tobą przez cały czas trwania interwencji.