„Jestem oceniany niesprawiedliwie” jest dość częstym zarzutem wobec szkoły, pedagogów. Jak jednakże szkoła powinna reagować na zarzuty oceniania, które jest nieobiektywne i co w takich przypadkach powinna zrobić osoba ucząca się?

Punktem wyjścia jest art. 44b ust. 5 ustawy o systemie oświaty, który określa cele oceniania. Ocenianie ma m.in informować o poziomie osiągnięć edukacyjnych ucznia, wspierać ucznia w planowaniu jego rozwoju, motywować do dalszej pracy oraz dostarczać informacji o postępach i trudnościach. Wobec tego ocenianie musi być jawne, systematyczne, zgodne ze statutem szkoły oraz oparte na określonych i znanych wymaganiach edukacyjnych. Informacje dotyczące uregulowania materii oceniania w szkole zawarte są w statucie placówki. To właśnie do niego należy sięgnąć w pierwszej kolejności w sytuacji podejrzeń nieobiektywnego oceniania.

W praktyce taką „niesprawiedliwą oceną” może być np. ocena, która nie może być jakkolwiek uzasadniona, ocena niezgodna z kryteriami wcześniej przedstawionymi, ocena która wskazuje nie nierówne traktowanie uczniów czy taka która nie uwzględnia opinii lub orzeczeń dostarczonych przez ucznia lub opiekunów prawnych. Istotnym jest, że nie można przyjąć twierdzenia, w którym każda niska ocena byłaby traktowana jako niesprawiedliwa.

Jeżeli jednak po dokładnej analizie nadal jesteśmy przekonani, że ocena została wystawiona niesprawiedliwie, to zgodnie z przepisami przewidywana jest procedura odwoławcza. W ramach odwołania konieczne staje się zbadanie czy procedura dotycząca oceniania została zachowana, a także powołanie odpowiedniej komisji w przypadku stwierdzenia naruszeń. Co ważne, należy pamiętać, że taka procedura najczęściej kończy się przeprowadzeniem ponownego sprawdzenia wiadomości i umiejętności.

Jak to jednak wygląda z odpowiedzialnością, gdy do takiej sytuacji dojdzie? Obowiązkiem nauczyciela jest ocenianie, które jest obiektywne i które jest pozbawione elementów dyskryminacyjnych. Wobec tego jeśli dojdzie do stwierdzenia naruszeń zasad oceniania w skrajnych przypadkach może to prowadzić do odpowiedzialności dyscyplinarnej czy skarg do organu nadzoru pedagogicznego. Istotna jest tu również rola dyrekcji szkoły. Mimo, iż dyrektor nie może zmienić oceny, to może zawsze przeprowadzić rozmowę mającą na celu wyjaśnienie sytuacji, sprawdzić zgodność działań dydaktyka z zapisami statutu, poprosić o uzasadnienie oceny. Brak reakcji dyrekcji na sygnały o nieprawidłowościach może bowiem zostać uznany za zaniedbanie nadzoru pedagogicznego.

Najważniejszym, wobec tego wydaje się, by w szkołach precyzyjnie formułowano wymagania edukacyjne i stosowano kryteria oceniania, które są czytelne. Transparentność pozwala ograniczać ryzyko konfliktów. Istotnym jest, że ocena szkolna nie jest decyzją uznaniową nauczyciela, a jest wynikiem zastosowania odpowiednich procedur. Osoby uczące mają prawo do sprawiedliwej uzasadnionej oceny.

Jeżeli w twojej szkole dochodzi do naruszeń, możesz skontaktować się z nami i uzyskać pomoc. 

Napisz na twojeprawa@variaposnania.pl i prześlij wszystkie najważniejsze informacje, włącznie z nazwą i adresem szkoły. Pomagamy za darmo i anonimowo, w całej Polsce! Interwencję podejmujemy dopiero po uzyskaniu Twojej zgody. Twoje dane osobowe są bezpieczne, pozostaniemy też w kontakcie z Tobą przez cały czas trwania interwencji.